Aleksandër Pushkini nuk ishte thjesht një poet i madh: ai ishte një njeri që jetoi me intensitet, sfidoi kohën e vet dhe la pas fraza që edhe sot godasin fort. Në thëniet e tij gjejmë vuajtjen, rininë që ikën shpejt, iluzionet që na mbajnë gjallë dhe moralin që shpesh përdoret si maskë. Këto mendime të Aleksandër Pushkinit nuk janë vetëm letërsi e bukur, por reflektime të thella mbi ekzistencën njerëzore.
Kush ishte Aleksandër Pushkini
Aleksandër Pushkini (1799–1837) konsiderohet figura themelore e letërsisë moderne ruse dhe shpesh quhet “babai i gjuhës letrare ruse”. Ai ishte poet, romancier dhe dramaturg, por mbi të gjitha një revolucionar i stilit dhe gjuhës që ndryshoi përgjithmonë mënyrën se si shkruhej në rusisht.
Pushkini lindi në Moskë në vitin 1799, në një familje aristokrate. Ai u rrit në një mjedis ku kultura franceze dominonte elitën ruse, por që në rini tregoi një prirje të jashtëzakonshme për letërsinë dhe poezinë.
Në moshë shumë të re filloi të shkruante poezi. Studioi në Liceun Perandorak të Carskoe Selo, një nga institucionet më prestigjioze të Perandorisë Ruse. poezitë e tij të para kishin tone liberale dhe kritike ndaj autokracisë, gjë që i solli censurë dhe internim nga carët rusë. Jeta e tij ishte po aq dramatike sa edhe veprat e tij. Ai u përfshi në intriga aristokratike, skandale dhe duele. Në vitin 1837 u plagos për vdekje në një duel, në moshën vetëm 37-vjeçare.
Babai i letërsisë moderne ruse ka pasur një ekzistencë të trazuar. Si për mënyrën e tij të veçantë të të parit të botës, ashtu edhe për frymën rebele që e ka dalluar gjithmonë. Për pjesën më të madhe të jetës së tij ai u interesua për politikën, më shumë për etikën e saj sesa për ethet e pushtetit.
“Njerëzit janë shumë të ngjashëm me nënën e tyre të parë Evën: për atë që u jepet nuk janë mirënjohës e të kënaqur. Gjarpri i bind ata të shkojnë me të, drejt pemës së jetës. Ata duan të kenë frutin e ndaluar, ose parajsa nuk do të jetë parajsë për ta”.
– Aleksandër Pushkini –
Ky poet i madh rus pësoi persekutime të ndryshme dhe jetoi shumë vjet në internim. Pothuajse gjatë gjithë jetës së tij ai nuk njohu qetësi. Thëniet e tij mbi ekzistencën ende mbahen mend pas shumë shekujsh. Ja disa prej tyre.
Aleksandër Pushkini për jetën dhe vuajtjen njerëzore
Prodhimi i parë letrar i këtij poeti pati një ndikim të konsiderueshëm në romantizëm. Në njërën prej frazave të Aleksandër Pushkinit thuhet: “Vala e zemrës, mashtrimi magjepsës, na bën të vuajmë shumë shpejt”. Kjo frazë pasqyron frymën dramatike që karakterizoi shkrimtarët romantikë të epokës së tij.
Një citim tjetër nga autori rus pasqyron ndjenjën melankolike dhe idealiste tipike të shekullit të tetëmbëdhjetë. “Më mirë të rrimë këtu dhe të presim, mbase stuhia do të qetësohet dhe qielli do të ndriçohet, më pas ne do të jemi në gjendje të gjejmë rrugën tonë përmes yjeve”.
Thënie nga Aleksandër Pushkini për vetminë dhe të qenit i huaj
Pushkini u internua sepse ishte pjesë e një grupi sekret politik që ishte kundër monarkisë dhe sepse ai kishte botuar disa vargje që autoritetet i konsideronin subversive. Më vonë, edhe për shkak se në një letër personale u vetëshpall ateist.
Për të gjitha këto arsye, shumë nga fjalitë e Pushkinit për ekzistencën janë të ndërthurura me ndjesinë e të ndjerit larg, të përkatësisë në një realitet që nuk e ndjen të vetin. Një herë ai tha: “Shija e bukës së të tjerëve është e hidhur, thotë Dante, dhe shkallët e një shtëpie të huaj janë të rënda”.
Çfarë thoshte Pushkini për rininë dhe kohën që ikën
Një nga temat e përsëritura në citimet e Aleksandër Pushkinit është rinia. Ndoshta sepse e kuptoi që vitet e tij rinore po kalonin shpejt për shkak të gjithë peripecive të tij, ose mbase sepse ai pa në këtë fazë të jetës më të mirën që mund të ofronte shpirti njerëzor.
Në shumë prej veprave të tij ai u drejtohet të rinjve drejtpërdrejt. Një nga frazat më të njohura thotë: “Duke parashikuar zërin e natyrës, ne nuk bëjmë asgjë, por dëmtojmë lumturinë tonë, dhe rinia e zjarrtë fluturon duke rendur pas këtij zëri”.
Pushkini për iluzionin, realitetin dhe ëndrrat
Edhe pse veprat e fundit të Pushkinit kishin një ton më realist, poeti kurrë nuk e braktisi idealizmin që e karakterizonte. Ai ishte i vetëdijshëm për këtë, siç mund ta shohim në këtë thënie: “Një iluzion na lartëson më shumë se një mori të vërtetash të ulëta”. Do të thotë që është më mirë të kemi një ëndërr të madhe që na bën të rritemi, se sa shumë realitete të vogla që na bëjnë të mbetemi të mbërthyer në mediokritet.
Në një fjali tjetër ai shpreh këndvështrimin e tij më fort: “Për mua, më e dashur se shumë të vërteta të vogla, është iluzioni që lartëson”. Këtu, ai shprehet qartë se preferon ëndrrën e iluzionit në vend të zakonshmërisë.
Mendimet e Aleksandër Pushkinit mbi moralin dhe natyrën njerëzore
Tema e moralit është e pranishme në tërë veprën e Aleksandër Pushkinit. Në veçanti, ai kritikonte falsitetin e jetës së oborrit, zakonet e kohës së tij dhe padrejtësitë e thella që pësonte populli. Për këto arsye, ai u kushtoi shumë reflektime këtyre problemeve.
Një tjetër prej frazave të tij të shkëlqyera thotë: “Klishetë morale janë shumë të dobishme kur nuk gjejmë brenda vetes sonë, justifikimet e sjelljes sonë”. Me këto fjalë ai nënvizon zakonin e disa njerëzve të gjejnë justifikime për sjelljen e tyre bazuar në idetë e të tjerëve, që merren si të mirëqena.
Aleksandër Pushkini ishte një shkrimtar i jashtëzakonshëm. Si një mendimtar, një njeri që jetoi para kohës së vet, ai vdiq i zhytur në borxhe, por në mënyrë paradoksale, ishte Cari Nikolla I ai që shleu të gjitha borxhet e Pushkinit.
Forca e Pushkinit qëndron te fakti se ai nuk flet vetëm për kohën e tij, por edhe për tonën. Në thëniet e tij për vuajtjen, iluzionin, rininë dhe moralin, ne gjejmë pyetje që vazhdojnë të na ndjekin edhe sot. Ndoshta pikërisht për këtë arsye Pushkini mbetet i pavdekshëm: sepse na kujton se njeriu ndryshon pak, edhe kur epokat ndryshojnë shumë.
Pse Pushkini konsiderohet themelor në letërsinë ruse
1. Ai krijoi gjuhën moderne letrare ruse
Para Pushkinit, letërsia ruse ishte shumë e ndikuar nga stilet aristokratike dhe nga gjuha franceze. Pushkini bëri një revolucion, ai përzjeu gjuhën e përditshme me stilin poetik, e bëri rusishten më të natyrshme, elegante dhe të gjallë, krijoi modelin që do ndiqnin autorët e mëvonshëm. Shkrimtarë si Tolstoi, Dostojevski, Gogoli dhe Turgenevi ndërtuan mbi bazën që ai krijoi.
2. Ai vendosi themelet e shumë zhanreve
Pushkini nuk ishte vetëm poet. Ai eksperimentoi me shumë forma letrare: poezi lirike, romane në vargje, drama, tregime historike dhe fantastike Vepra e tij më e famshme, “Eugjeni Onegini”, konsiderohet një kryevepër e letërsisë botërore dhe një nga romanet më origjinale të shkruara ndonjëherë.
3. Ai e bëri letërsinë ruse universale
Temat e Pushkinit janë thellësisht njerëzore, dashuria dhe xhelozia, liria dhe tirania, fati dhe rastësia, iluzioni dhe realiteti. Për këtë arsye veprat e tij nuk janë vetëm ruse, por universale.
4. Ai u bë simbol kulturor i Rusisë
Në Rusi, Pushkini ka një status pothuajse mitik: ka monumente në pothuajse çdo qytet, veprat e tij mësohen që në shkollë dhe konsiderohet themeli i identitetit letrar rus. Shumë kritikë thonë se letërsia ruse fillon me Pushkinin. / bota.al
