Njerëzimi mund të rikthehet shumë shpejt në afërsi të Hënës për herë të parë pas gjysmë shekulli.
NASA përgatitet të dërgojë astronautë në orbitën e Hënës.
Në një mision të planifikuar të nisur të mërkurën në mbrëmje, astronautët Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch dhe Jeremy Hansen do të ndjekin një trajektore në formë tetëshe rreth Hënës me anijen hapësinore Orion të NASA-s, një ndërmarrje e njohur si Artemis II, duke u bërë njerëzit e parë që udhëtojnë kaq larg që nga misionet Apollo të viteve 1970.
Një mision i suksesshëm do të shënonte një hap vendimtar për agjencinë hapësinore, e cila synon të rikthejë njerëzit në sipërfaqen e Hënës. Ai gjithashtu do të verifikonte teknologjinë që NASA shpreson ta përdorë për misione edhe më të largëta.
“Qëllimi është të zhvendosim eksplorimin njerëzor nga orbita e Tokës drejt hapësirës së thellë,” tha astrofizikani i Harvardit, Jonathan McDowell. “Artemis II është hera e parë që po dërgojmë njerëz në një udhëtim të tillë.”
NASA: Cila është rëndësia e Artemis II?
Për dekada me radhë, astronautët kanë udhëtuar drejt dhe nga Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor, duke mbajtur një prani të vazhdueshme njerëzore disa qindra kilometra mbi Tokë. Tani, qëllimi i NASA-s është të ndërtojë një “prani të qëndrueshme në hapësirën e thellë”.
Programi Artemis synon të krijojë bazat për vizita të rregullta në sipërfaqen e Hënës dhe për udhëtime edhe më ambicioze në të ardhmen.
“Kjo është teknologjia që, shpresojmë, do të lejojë astronautët jo vetëm të zbresin në Hënë, por edhe të shkojnë në planetë të tjerë dhe në asteroide,” tha McDowell.
Programi mendohet të ketë kushtuar rreth 105 miliardë dollarë gjatë 20 viteve të fundit.
Misioni i parë, Artemis I, ishte një fluturim testues në vitin 2022 pa ekuipazh. Artemis II do të ketë astronautë në bord për të testuar sistemet e mbështetjes së jetës gjatë një udhëtimi të gjatë.
Ky ekuipazh do të vendosë edhe disa rekorde: Victor Glover do të jetë njeriu i parë me ngjyrë që udhëton kaq larg drejt Hënës, Christina Koch do të jetë gruaja e parë, ndërsa Jeremy Hansen do të jetë kanadezi i parë.
Çfarë sistemesh përdoren?
NASA do të përdorë raketën gjigante Space Launch System (SLS), me dy motorë të mëdhenj që gjenerojnë secili rreth 3.6 milionë paund shtytje, për të dalë nga atmosfera e Tokës.
Pas nisjes, përforcuesit ndahen dhe bien në oqean, si në raketat e mëparshme të NASA-s. SLS është ndërtuar nga kompani si Boeing, Northrop Grumman dhe United Launch Alliance.
Anija Orion është kapsula ku qëndrojnë astronautët. Ajo mund të mbajë katër persona (më shumë se kapsulat e viteve ’70) dhe ka sisteme komunikimi më të avancuara.
Çfarë ndodh pasi Orion largohet nga Toka?
Pasi ndahet nga përforcuesit, ekuipazhi do të orbitojë Tokën dy herë për të kontrolluar sistemet.
Më pas, një shtytje e fuqishme do ta çojë anijen në një orbitë të lartë rreth Tokës dhe më pas drejt Hënës, duke e nxjerrë jashtë fushës gravitacionale të Tokës, diçka që nuk ka ndodhur që nga misionet Apollo.
Udhëtimi drejt Hënës do të zgjasë rreth katër ditë. Anija do të kalojë rreth anës së largët të saj dhe më pas do të përdorë gravitetin e Hënës për t’u kthyer në Tokë, ku do të ulet në Oqeanin Paqësor.
Cilat janë sfidat?
Astronautët do të udhëtojnë më shumë se 230,000 milje larg Tokës dhe mund të ekspozohen ndaj rrezatimit diellor në rast të një shpërthimi të fortë diellor.
Megjithatë, ekspertët janë më të shqetësuar për fazën e nisjes dhe rikthimit në Tokë.
Ekziston frika e një aksidenti të ngjashëm me atë të anijes Challenger në vitin 1986. Po ashtu, ka shqetësime për mburojën termike të Orion, e cila gjatë Artemis I pësoi dëmtime të papritura në mbi 100 pika.
Për këtë arsye, “pjesa më e tensionuar e misionit ka shumë gjasa të jetë rikthimi në Tokë,” tha McDowell.
NASA ka punuar për ta përforcuar mburojën dhe për të përmirësuar këndin e hyrjes në atmosferë.
Afatet për rikthimin në sipërfaqen e Hënës janë shtyrë disa herë.
Artemis III parashikohet për vitin 2027, ndërsa një mision tjetër, Artemis IV, synon zbarkimin në Hënë në vitin 2028. / bota.al
