Ego, interpretime dhe konflikte: Psikologjia e arsyeve pse komunikimi dështon mes njerëzve. Shtrembërimet mendore që të bëjnë të mendosh se të “gjithë janë kundër meje”
Ndonjëherë ka njerëz që ankohen vazhdimisht për fyerjet që mendojnë se u kanë bërë. Në përgjithësi, ata i referohen shprehjes së opinioneve. Këto lidhen me mënyrën se si njerëzit ndërveprojnë në nivel pune, familjeje, shoqëri, si dhe me mënyrën se si sillen ndaj autoriteteve apo profesionistëve në çdo fushë.
Një nga problemet kryesore që shfaqen në marrëdhëniet ndërpersonale ka të bëjë me komunikimin, qoftë ai në punë, në familje, në shoqëri apo në çift.
Një situatë tipike në çift është, për shembull: burri kthehet në shtëpi dhe, duke parë se darka nuk është gati, arrin në përfundimin se gruaja e ka kaluar gjithë ditën me shoqet. Përballë akuzave të burrit, gruaja reagon: “Po më quan dembele?”.
Në ambientin e punës gjejmë shpesh punonjësin që është i bindur se shefi e konsideron më të dobët se të tjerët, edhe vetëm sepse ka dëgjuar disa fjali të shkëputura nga një bisedë.
Psikologjia e marrëdhënieve
Personi që zakonisht ankohet për marrëdhëniet e dobëta me të tjerët mund të përjetojë zemërim, inat, trishtim, hidhërim dhe mosbesim, ndër shumë emocione negative. Kjo mund të shkaktojë reagime të zemëruara, madje edhe të dhunshme ndaj të tjerëve, ose rënie në gjendje depresive apo ankthi. Kur e analizojmë me kujdes problemin, shohim se një pjesë e tij lind nga mënyra se si perceptohet realiteti.
Gabimi kryesor në komunikimin mes njerëzve është prirja për të interpretuar ose për të supozuar atë që thotë tjetri. Jepet një kuptim që shkon përtej asaj që është shprehur, sipas emocioneve dhe mënyrës së të menduarit të atij që dëgjon.
Shtrembërimet janë shpesh mënyra të gabuara të të menduarit, një çarje në logjikë dhe në vlerësimin e probabilitetit. Midis tyre dallojmë spekulimin, përgjithësimin, maksimalizimin dhe katastrofizimin. Në psikologjinë njohëse-sjellore flitet për 9 stile të mendimit të dëmshëm, të njohura si shtrembërime njohëse.
Shprehjet dhe mënyra se si përdoren zakonisht na tregojnë se cili është “tymi” që mjegullon komunikimin. Një përgjithësim shumë i njohur, sidomos mes grave, është se të gjithë burrat janë njësoj, një argument i zakonshëm në bisedat për tradhtinë. Por a përfaqëson një pakicë e gjinisë mashkullore më shumë se 2.5 miliardë burra në planetin Tokë? Analizimi objektiv i këtij besimi na çon të pranojmë se është një gabim logjik.
Kur njerëzit janë në një gjendje emocionale të trazuar, ata priren ta interpretojnë atë që dëgjojnë sipas gjendjes së tyre emocionale. Janë tipike fjalët: “Ti the X dhe unë kuptova Y”. Problemi nuk është aq tek ai që flet, por tek ai që interpreton. Nuk duhet interpretuar në mënyrë subjektive.
Shtrembërimet e egos
Projeksionet dhe shtrembërimet, të bashkuara me egon, janë një koktej toksik që dëmton dhe pengon komunikimin. Familje të ndara, njerëz të plagosur, divorce dhe madje edhe vrasje ndodhin shpesh vetëm sepse i jepet dorë e lirë makinerisë mendore personale. Fyerjet e pavërteta janë rezultat i kësaj situate. Sa libra do të kishin përfunduar në vetëm dy kapituj, nëse personazhet do të kishin folur kur duhej?
Egoja shfaqet zakonisht për të mbrojtur me forcë “të drejtën” e atij që shtrembëron dhe interpreton duke i dhënë një kuptim që nuk ekziston. Nuk dëgjohet dhe nuk lejohet reflektimi, sepse fjala e dëgjuar ose gjesti i parë lidhet me vetëvlerësimin, me bindjen e rreme se jemi të përsosur.
Në shumë raste, njerëzit shkaktojnë një ndikim emocional negativ vetëm për shkak të mënyrës së tyre të të menduarit. Viktimë e shtrembërimeve të veta, personi krijon një sjellje të dëmshme. Në çdo bisedë ai mendon se është në qendër. Prej kësaj lindin dy mendime paranojake me karakter përndjekës: të tjerët duan ta lëndojnë; ajo që ndodh është gjithmonë e qëllimshme.
Për të pasur një komunikim cilësor është e rëndësishme:
1. Mos spekuloni. Pyesni dhe ripyesni, nëse nuk e kuptoni qartë atë që ju thonë. Mos vendosni në gojën e dikujt fjalë që nuk i ka thënë.
2. Mos interpretoni. Gjuha jonë nuk ka nevojë për interpretim. Interpretimi është për ata që nuk janë folës amtare. Interpretimet janë subjektive dhe të ngjyrosura nga kuptimi që ju u jepni, zakonisht të bazuara në idetë dhe emocionet tuaja.
3. Mos maksimalizoni. Kujtoni se njerëzit janë unikë dhe kanë vullnet të lirë.
4. Mos projektoni.
5. Bëni një pauzë. Nëse jeni të zemëruar, ndaloni një moment. Pyeteni veten: “Cilat janë provat për atë që mendoj?”.
6. Mos përdorni “lexuesin e mendjes”. Askush nuk mund të lexojë mendjen e tjetrit. Fakti që e njihni dikë prej kohësh nuk ju jep fuqinë të dini mendimet dhe emocionet e tij. Mos harroni të shmangni tundimin për të interpretuar gjithçka sipas ndjenjës që ju shkakton.
7. Kujtoni qëllimin e komunikimit. Ai është të krijojë një kanal përmes të cilit njerëzit transmetojnë emocionet, ndjesitë dhe mendimet e tyre. Për këtë nevojitet dëgjim aktiv: interes i sinqertë, pyetje në momentin e duhur. Mos gjykoni.
8. Jini empatikë. Vendosuni në vendin e tjetrit dhe pastaj kthehuni në vendin tuaj për të vepruar. Nuk do të thotë të mendoni në vend të tjetrit. Si do të dëshironit të trajtoheshit? Kjo është empatia. Të veprosh siç do të doje të vepronin të tjerët ndaj teje.
9. Katastrofizimi do të thotë të presësh gjithmonë më të keqen. Ky qëndrim shkakton ankth. / bota.al
Lexo edhe: Kurthe të mendjes, si të mbroni veten: Kujdes nga këto të treja
