SHBA-Iran: Uashingtoni përgatit bombarduesit dhe armët për të goditur bunkerët bërthamorë
Tensioni mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po hyn në një fazë të re, ku diplomacia dhe përgatitjet ushtarake ecin paralelisht, pothuajse në të njëjtin ritëm. Ndërsa bisedimet për programin bërthamor iranian rifillojnë në tryezat diplomatike, në sfond po zhvillohet një demonstrim i qartë force që tregon se mundësia e konfliktit nuk është aspak teorike.
Në Lindjen e Mesme, çdo lëvizje interpretohet si sinjal strategjik. Dislokimi i avionëve luftarakë, prodhimi i bombave anti-bunker dhe deklaratat e forta politike tregojnë se palët po përgatiten njëkohësisht për dy skenarë të kundërt: një marrëveshje historike… ose një përplasje që mund të ndryshojë ekuilibrat rajonalë.
Negociata nga njëra anë, demonstrim force nga ana tjetër. Shtetet e Bashkuara dhe Irani rikthehen në tryezën e bisedimeve me synime të mira për paqe, por edhe me lëvizje strategjike që përgatisin luftën — një konflikt për të cilin do të vendoset “në javët e ardhshme, jo në muajt e ardhshëm”, sipas senatorit republikan Lindsey Graham, gjatë një vizite në Izrael.
Në prag të raundit të dytë të bisedimeve sot në Gjenevë, në selinë e ambasadës së Omanit, mes të dërguarve amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner nga njëra anë dhe ministrit të Jashtëm iranian Abbas Araghchi nga ana tjetër, Komanda Qendrore e Forcave të Armatosura amerikane në Lindjen e Mesme (Centcom) publikoi imazhe të avionëve luftarakë stealth të gjeneratës së pestë F-35C VMFA-314, të quajtur “Kalorësit e zinj”, të projektuar për të depërtuar mbrojtjen ajrore armike dhe për të kryer sulme precize. Së bashku me ta janë edhe Boeing EA-18G Growler, të specializuar në sulme elektronike dhe neutralizimin e mbrojtjes kundërshtare. Fotografitë tregojnë përgatitjet për ngritje nga aeroplanmbajtësja Lincoln.
Një sinjal i qartë, që i shtohet edhe një zhvillimi tjetër vendimtar. Forcat Ajrore amerikane i kanë porositur Boeing-ut bomba të reja “bunker buster”, GBU-57 me peshë 13.600 kilogramë, pasi kanë shteruar rezervat e tyre — plot 14 të përdorura gjatë luftës 12-ditore të qershorit të kaluar për të goditur objektet bërthamore iraniane.
Përgatitjet për një konflikt të ri nuk ndalen, pavarësisht “shpresës” së Shteteve të Bashkuara për të arritur një marrëveshje dhe pavarësisht se Irani e quan “më realiste” qëndrimin amerikan për çështjen bërthamore. Drejtori i Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA), argjentinasi Rafael Grossi, ka zhvilluar “bisedime të thelluara” me ministrin iranian Araghchi, ndërsa Irani ka njoftuar se inspektorët e agjencisë do të mund të kontrollojnë objektet e tij “për të treguar se nuk po kërkon armë bërthamore”.
SHBA-Iran, marrëveshja pothuaj e pamundur
Por arritja e një marrëveshjeje diplomatike që “të adresojë çështjet shqetësuese” për SHBA-në mbetet “e vështirë”, sipas sekretarit amerikan të Shtetit Marco Rubio. Nëse Teherani është i gatshëm për lëshime në programin bërthamor dhe rezervat e uraniumit të pasuruar, nuk pranon të tërhiqet asnjë milimetër nga programi i raketave dhe ka përsëritur se nuk do të negociojë për këtë, sepse “bëhet fjalë për sigurinë kombëtare”.
“Nuk do t’u nënshtrohemi kërcënimeve të SHBA-ve”, thotë Araghchi, duke shtuar se ka ardhur në Gjenevë “për të arritur një marrëveshje të drejtë dhe të balancuar”.
Mes dy palëve mbetet një hendek i madh edhe për vetë objektin e negociatave: Irani kërkon që ato të kufizohen vetëm te çështja bërthamore, ndërsa Shtetet e Bashkuara duan t’i zgjerojnë për të përfshirë raketat, mbështetjen për grupet terroriste në rajon dhe shtypjen e protestuesve iranianë, të cilët janë vrarë me mijëra pasi dolën në rrugë kundër diktaturës.
Regjimi nuk ndalet në përdorimin e forcës. Sipas organizatës Hrana, në dy ditët e fundit janë ekzekutuar 17 persona dhe dje, në seksionin 15 të Gjykatës Revolucionare, janë dhënë 14 dënime me vdekje ndaj protestuesve të janarit, në procese farsë të zhvilluara online. Ata që i mbijetuan plumbave, tani rrezikojnë jetën nga “drejtësia” e regjimit. Kreu i gjyqësorit, Gholamhossein Mohseni-Ejei, u ka bërë thirrje autoriteteve të “ndëshkojnë rebelët pa asnjë mëshirë”. / bota.al
