Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, akuzoi Rusinë të martën se ka shkelur një marrëveshje me Donald Trump për të ndaluar sulmet ndaj sistemeve energjetike të Ukrainës gjatë dimrit të ashpër, ndërsa forcat ruse kryen sulme ajrore në shkallë të gjerë ndaj Kievit, në prag të bisedimeve trepalëshe që do të zhvillohen në Abu Dhabi.
Zelenskyy deklaroi se Moska kreu një sulm masiv dhe “të qëllimshëm” gjatë natës, në një kohë kur temperaturat në Kiev ranë në -20°C. Sipas tij, sulmi përfshinte një numër rekord prej 71 raketash balistike dhe rreth 450 dronësh, të përdorur për të shkatërruar infrastrukturën energjetike.
Më shumë se 1,000 ndërtesa banimi në Kiev mbetën pa ngrohje të martën.
Zelenskyy tha se Rusia ka shkelur një premtim që Trump e kishte paraqitur javën e kaluar si një kërkesë personale drejtuar Vladimir Putinit për të ndalur goditjet ndaj Kievit dhe “qyteteve të ndryshme” për një javë, për shkak të të ftohtit ekstrem. “Ai pranoi ta bënte këtë. Dhe duhet të them se ishte shumë e sjellshme,” kishte deklaruar presidenti amerikan të enjten.
Më pas, Kremlini njoftoi se armëpushimi do të zgjaste vetëm deri të dielën. Sipas Ukrainës, armëpushimi duhej të vazhdonte deri këtë të premte.
Zelenskyy tha se Rusia e kishte shfrytëzuar këtë pauzë të shkurtër në luftime për të grumbulluar armë. “Ose Rusia tani beson se një javë ka katër ditë të paplota në vend të shtatë, ose ata po mbështeten vetëm te lufta dhe po presin ditët më të ftohta të këtij dimri,” u shpreh ai.
“Ne besojmë se ky sulm rus shkel qartë atë që pala amerikane kishte diskutuar dhe duhet të ketë pasoja.”
Trump u tha gazetarëve se Putin kishte bërë një marrëveshje që kishte skaduar të dielën.
“Ishte nga e diela në të dielë, dhe pastaj u hap dhe ai i goditi fort mbrëmë,” tha Trump në Shtëpinë e Bardhë. “Ai e mbajti fjalën për atë … ne do të pranojmë gjithçka, sepse atje është vërtet, vërtet ftohtë. Por ishte e dielë, dhe ai shkoi nga e diela në të dielë.”
I pyetur nëse ishte i zhgënjyer, Trump u përgjigj: “Unë dua që ai ta përfundojë luftën.”
Një raund i dytë bisedimesh mes Rusisë, Ukrainës dhe SHBA-së për t’i dhënë fund luftës pritet të zhvillohet të mërkurën dhe të enjten në Abu Dhabi. Raundi i parë, i mbajtur muajin e kaluar, nuk solli ndonjë përparim.
Gjatë një vizite në Kiev, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, akuzoi të martën Moskën se po përpiqet të “krijojë kaos për civilë të pafajshëm”. Ai tha se Zelenskyy ishte “absolutisht i gatshëm të luajë sipas rregullave” në bisedimet e kësaj jave, duke vënë në dyshim nëse rusët “janë seriozë”. Ai e quajti sulmin e natës “një sinjal vërtet të keq”.
Rutte e lavdëroi Trumpin si të vetmin person të aftë për të ndërmjetësuar një zgjidhje paqësore, gati katër vjet pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia. “Jini të sigurt se NATO qëndron me Ukrainën dhe është e gatshme ta bëjë këtë për vite me radhë. Siguria juaj është siguria jonë. Paqja juaj është paqja jonë,” i tha ai Zelenskyyt.
Banorë të Kievit raportuan shpërthime të forta duke filluar nga ora 1 e mëngjesit të martën, në sulme që shkaktuan dëme në pesë zona të qytetit dhe plagosën të paktën gjashtë persona në kryeqytet. Alarmet ajrore qëndruan aktive për më shumë se pesë orë. Një sulm me dron në qytetin jugor Zaporizhzhia vrau dy adoleshentë dhe plagosi të paktën nëntë persona, sipas autoriteteve. “Përfitimi nga ditët më të ftohta të dimrit për të terrorizuar njerëzit është më i rëndësishëm për Rusinë sesa kthimi te diplomacia,” tha Zelenskyy. Ai u bëri thirrje partnerëve perëndimorë të shtojnë furnizimin me raketa për sistemet e mbrojtjes ajrore, për të mbrojtur “jetën normale”. “Pa presion ndaj Rusisë, kjo luftë nuk do të përfundojë. Tani Moska po zgjedh terrorin dhe përshkallëzimin, dhe për këtë arsye nevojitet presion maksimal,” shkroi ai në rrjetet sociale.
Ndër infrastrukturat e goditura gjatë natës ishin edhe objektet që ngrohin ujin për shpërndarje në banesat e ukrainasve. “Qindra mijëra familje, përfshirë fëmijë, u lanë qëllimisht pa ngrohje gjatë kushteve më të ashpra dimërore, me temperatura që ranë deri në -25°C,” shkroi në platformën X ministri i energjisë i Ukrainës, Denys Shmyhal.
Një banore e Kievit, Natalia Hlobenko, 35 vjeçe, tregoi se si vrapoi për të mbuluar djalin e saj 11-vjeçar të martën, para se një shpërthim të mbushte apartamentin e saj me xhama të thyer.
“Ku është ky armëpushim?” tha Hlobenko mes lotësh, e mbështjellë në apartamentin e saj pa dritare.
Ukraina tha se sulmi kishte dëmtuar monumentin “Atdheu”, një memorial i epokës sovjetike i Luftës së Dytë Botërore. Statuja prej titani, 62 metra e lartë, që paraqet një grua me shpatë dhe mburojë me tridentin ukrainas, ngrihet mbi qytet dhe lumin Dnipro, i cili është ngrirë.
“Është një akt njëkohësisht simbolik dhe cinik: shteti agresor godet një vend përkujtimi të luftës kundër agresionit në shekullin XX, duke përsëritur krimet e tij në shekullin XXI,” shkroi në Facebook ministrja e kulturës, Tetyana Berezhna.
Bisedimet në Abu Dhabi zhvillohen mes raportimeve se Ukraina ka rënë dakord me aleatët e saj për një plan shumë-nivelësh për zbatimin e çdo armëpushimi me Rusinë. Plani u diskutua në dhjetor dhe janar nga zyrtarë ukrainas, evropianë dhe amerikanë.
Sipas Financial Times, që citon burime të përfshira në negociata, një shkelje ruse e armëpushimit do të nxiste një reagim brenda 24 orësh, fillimisht me një paralajmërim diplomatik dhe më pas, nëse do të ishte e nevojshme, me veprime të ushtrisë ukrainase për të rivendosur armëpushimin.
Nëse luftimet do të vazhdonin pas 72 orësh, Ukraina dhe aleatët e saj do të kalonin në fazën e dytë, që përfshin një përgjigje ushtarake nga “koalicioni i vullnetarëve”, ku do të përfshiheshin edhe forca amerikane.
Sulmet e së martës u shtrinë në të gjithë Ukrainën. Në Kiev, 1,170 ndërtesa mbetën pa energji elektrike. Në qytetin verilindor Kharkiv, kryebashkiaku Ihor Terekhov tha se infrastruktura energjetike ishte dëmtuar. Më shumë se 800 ndërtesa mbetën pa ngrohje, ndërsa uji u zbraz nga radiatorët për të shmangur ngrirjen në të ftohtin ekstrem.
“Qëllimi është i qartë: të shkaktohet shkatërrim maksimal dhe të lihet qyteti pa ngrohje në kushte të ftohti ekstrem,” shkroi Terekhov në Telegram. Zëvendëskryeministri Oleksii Kuleba tha se 110,000 prona në Kharkiv kishin mbetur pa ngrohje pas sulmit.
Transmetuesi publik Suspilne raportoi se sulmet ruse kishin ndërprerë energjinë elektrike në dy qytete të rajonit të Kharkivit, Izium dhe Balakliia, si dhe kishin goditur dy ndërtesa banimi në qytetin verior Sumy.
Propagandistë rusë kanë festuar javët e fundit shkatërrimin e qëllimshëm të rrjetit energjetik të Ukrainës, një krim lufte. “E kemi kthyer Ukrainën në epokën e gurit. I ftohti i tmerrshëm po afrohet. Sistemi energjetik është jashtëzakonisht i ndjeshëm ndaj çekuilibrimeve,” deklaroi në televizionin shtetëror prezantuesi Vladimir Solovyov. Ai parashikoi se Kievi do të bëhej “një gropë gjigante ndotjeje”. / bota.al
