Presidenti francez Emmanuel Macron ka akuzuar udhëheqës të huaj se po i shfrytëzojnë për qëllime elektorale trazirat që shpërthyen të shtunën në të gjithë vendin.
Pa përmendur emra, ai tha se, me komentet e tyre për dhunën që shpërtheu në skajet e protestave kundër kostos së lartë të jetesës, ata po bënin fushatë për zgjedhjet e ardhshme “në kurriz të Francës”.
Duke folur gjatë një vizite në Lindjen e Mesme, ai iu referua atyre si “udhëheqës që janë në fushatë zgjedhore, qoftë këtu në rajon, qoftë në anën tjetër të Atlantikut”.
Kjo dukej si një kritikë e tërthortë ndaj kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, i cili përballet me zgjedhje parlamentare javën e ardhshme, dhe ndaj presidentit amerikan Donald Trump, në vendin e të cilit zgjedhjet e mesmandatit zhvillohen muajin e ardhshëm.
Macron tha se udhëheqësit, të cilëve nuk ua përmendi emrat, ishin ndikuar nga video të rreme për trazirat, të krijuara me inteligjencë artificiale.
Gati 150 persona janë burgosur dhe më shumë se 800 janë paraqitur përpara gjykatave që prej trazirave që përfshinë Parisin dhe qytete të tjera, mes tyre Lionin, Marsejën dhe Nisën.
Në rrjetet sociale u përhapën video të përleshjeve në rrugë mes personave të maskuar dhe policisë, si edhe pamje të shkatërrimit të pronave dhe plaçkitjes së dyqaneve.
Qeveria pranoi se policia kishte “humbur kontrollin” gjatë dhunës, e cila pasoi disa javë protestash të nxënësve për kushtet në shkollat e mesme.
Më pas, Macron u zotua se autoritetet do të tregoheshin «të pakompromis» ndaj «nxitësve të trazirave nga grupet e së majtës ekstreme», të cilët i fajësoi për një pjesë të madhe të dhunës.
Duke folur në kryeqytetin e Katarit, Doha, presidenti francez tha: «Për mua, nuk ka ndërhyrje të huaj të dukshme në ngjarjet që ndodhën. Nga ana tjetër, më pas pati manipulim të informacionit nga jashtë, po, dhe kjo nxiti komente të papranueshme dhe të pamenda nga shumë njerëz, përfshirë udhëheqës të huaj… Kishte njerëz që pretendonin se na kishin pushtuar turma migrantësh dhe islamistësh, gjë që është krejtësisht e pavërtetë.»
Të martën, Netanyahu tha në një intervistë për kanalin izraelit i24 se Franca, e cila ka pakicën myslimane më të madhe në Evropën Perëndimore, ishte goditur nga një «pushtim i islamit ekstremist».
Ai tha se, pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, i kishte thënë Macronit: «Nëse nuk i eliminojmë këtu, do t’i keni në Paris.» «Pikërisht kjo po ndodh», shtoi ai.
Po të martën, Trump ia faturoi trazirat emigracionit masiv drejt Francës. «Kur shoh Francën, kur shihni Italinë, kur shihni gjithë ato trazira dhe atë urrejtje, kjo nuk ka të bëjë me shkollën», tha ai. «Ka të bëjë me njerëz që hyjnë në vende të cilat i urrejnë.»
«Mbyllni kufijtë dhe merrni kontrollin përpara se të jetë tepër vonë!», tha ai në komentet drejtuar Macronit.
Sipas një raportimi të gazetës britanike Financial Times, autoritetet rregullatore të BE-së po shqyrtojnë ndërhyrje të mundshme të huaja në internet dhe fushata dezinformimi rreth trazirave në Francë dhe shpërthimeve të ngjashme të trazirave kohët e fundit në vende të BE-së.
Gazeta citon zyrtarë të sigurisë, të cilëve nuk ua zbulon emrat, sipas të cilëve llogari proruse dhe të ekstremit të djathtë në rrjetet sociale, të lidhura me fushata të mëparshme dezinformimi, kanë shpërndarë video dhune në përpjekje për të shkaktuar edhe më shumë kaos.
Dyshohet se edhe Irani dhe Algjeria qëndrojnë pas disa prej mesazheve, shton gazeta.
David Colon, studiues në universitetin francez Sciences Po dhe specialist i dezinformimit, citohet të ketë thënë se «influencues pro Kremlinit», të lidhur me fushatën ruse Storm-1516, i kishin «amplifikuar ngjarjet dhe kishin përhapur një sërë narrativash të rreme».
Franca është një nga mbështetëset më të zëshme të ndihmës ushtarake për Ukrainën në luftën e saj të vazhdueshme me Rusinë. Ndërkohë, Algjeria është një ish-koloni franceze me kujtime të hidhura nga lufta që e çoi drejt pavarësisë në vitin 1962, ndërsa marrëdhëniet e Francës me Iranin janë tensionuar nga lufta e këtij të fundit me SHBA-në dhe Izraelin këtë vit.
BBC Verify ka shqyrtuar më shumë se 15 video me lajme të rreme në rrjetet sociale, të cilat, sipas studiuesve të dTeam me bazë në SHBA, janë vepër e një operacioni rus dezinformimi të njohur si Matryoshka.
Videot përdorin logo dhe elemente grafike pothuajse identike me ato të mediave të vërteta në Francë, përfshirë Le Monde, Euronews dhe France 24. Ndikimi dhe shtrirja e secilës prej videove të krijuara nga Matryoshka duket se janë të kufizuara, por ekspertët kanë thënë se përqendrimi te amplifikimi i trazirave përputhet me taktikat e njohura ruse të dezinformimit.
Veçmas, BBC Verify ka gjurmuar deri te një faqe pak e njohur interneti origjinën e një prej imazheve më të përhapura në rrjetet sociale, të krijuara me inteligjencë artificiale. Imazhi pretendohet se paraqet një çift të moshuarish të grabitur dhe të lënë me të brendshme në Paris.
Drejtoresha e Infos-Israel.News, Sabrina Hania, i tha BBC-së se ekipi i saj e kishte krijuar imazhin, të publikuar më 17 tetor, me ChatGPT, pa përdorur ndonjë imazh referimi.
Ai u publikua pak pasi një gazetar televiziv raportoi për incidentin e pretenduar, duke cituar «informacione nga policia». Pretendimi mbetet i pakonfirmuar dhe mediat franceze raportojnë se prokurorët nuk kanë informacione që të mbështesin se ngjarja ka ndodhur.
Ndonëse imazhi fillestar ishte shënuar si «Krijuar me IA» në X dhe si «Përmbajtje me IA» në Instagram, ai më vonë u shpërnda në X pa asnjë sqarim të tillë, në një postim që mori më shumë se gjashtë milionë shikime.
Hania tha se i vinte keq që imazhi ishte nxjerrë nga konteksti dhe kishte mashtruar kaq shumë njerëz. Ajo fajësoi ata që e kishin rishpërndarë pa treguar se ishte krijuar me inteligjencë artificiale. / BBC – Bota.al