Qeveria donte t’u jepte më shumë kompetenca shërbimeve sekrete, por më pas ish-drejtuesi i tyre u arrestua nën akuzat për spiunazh dhe tradhti.
Në Gjermani, arrestimi i ish-presidentit të Shërbimit Federal të Inteligjencës së Jashtme (BND), nën akuzat për spiunazh dhe tradhti, ka vënë në vështirësi planet e kancelarit Friedrich Merz për reformimin e shërbimeve sekrete gjermane. Gjatë verës, qeveria kishte paraqitur një projektligj për t’u dhënë agjencive të inteligjencës më shumë mjete dhe autonomi për t’iu kundërvënë kërcënimeve që vijnë kryesisht nga Rusia: sabotimeve, shkeljeve të kufijve dhe taktikave të tjera të luftës hibride, të cilat regjimi i Vladimir Putinit po i përdor gjithnjë e më shpesh kundër Evropës dhe, në veçanti, kundër Gjermanisë. Por më pas shpërtheu skandali më i rëndë i spiunazhit në pesëdhjetë vitet e fundit të historisë gjermane.
Ish-drejtuesi i arrestuar quhet August Hanning dhe sot është tetëdhjetë vjeç. Ai drejtoi BND-në nga viti 1998 deri në vitin 2005 dhe më pas ishte sekretar shteti në Ministrinë e Brendshme deri në vitin 2009, kur doli në pension. Sipas prokurorisë federale, pasi la detyrën, dyshohet se i kërkoi një kolegu që vazhdonte të ishte në shërbim, Manfred D., t’i kalonte informacione në këmbim të parave.
Hanning dyshohet se i përdori më pas këto informacione për veprimtarinë e konsulencës private që kishte nisur pasi u largua nga ministria. Shkëmbimi mes tij dhe Manfred D. thuhet se vazhdoi deri në vitin 2022 dhe çoi në nxjerrjen e paligjshme të rreth 2 mijë dokumenteve, mes të cilave edhe raportet informuese që drejtuesit e BND-së përgatisin për qeverinë.
Sipas Financial Times, mes klientëve të Hanningut kishte njerëz të pasur dhe persona me lidhje politike në Izrael, Ukrainë, Austri dhe Gjermani. Në emër të klientëve të tij, Hanning mbante kontakte me kolegë të shërbimeve të inteligjencës evropiane dhe amerikane. Sipas disa gazetave, Rusia nuk rezulton të jetë e përfshirë.
Në një rast, sipas prokurorisë, Hanning dyshohet se përdori materialin e siguruar nga Manfred D. për të hartuar një analizë për një zyrtar të një shërbimi të huaj sigurie. Sipas gazetës gjermane Der Spiegel, bëhej fjalë për Azerbajxhanin, por qeveria e këtij vendi e ka mohuar këtë. Hanning ishte anëtar i bordit drejtues të Forumit Gjermano-Azerbajxhanas, një shoqatë politike dhe kulturore që promovon marrëdhëniet mes dy vendeve në ekonomi, shkencë dhe kulturë.
Në një rast tjetër, sipas prokurorisë, Hanning dyshohet se përdori rrjetin e tij të kontakteve për ta lidhur Christina Blockun, trashëgimtaren e një zinxhiri të madh restorantesh gjermane, me ish-agjentë të inteligjencës izraelite që punonin për një kompani private. Ish-agjentët dyshohet se e ndihmuan Blockun të rrëmbente dy fëmijët e saj, kujdestaria e të cilëve i ishte besuar ish-bashkëshortit në Danimarkë, natën e ndërrimit të viteve të vitit 2023. Hanning dyshohet se mori 100 mijë euro për këtë angazhim. Block dhe një ish-agjent izraelit vazhdojnë të gjykohen në Gjermani për rrëmbimin.
Rasti Hanning ka nxjerrë në pah problemet e mëdha që lidhen me zyrtarët apo ish-zyrtarët e lartë shtetërorë, të cilët, për shkak të detyrës, kanë ose kanë pasur qasje në informacione konfidenciale që mund t’i shesin në kuadër të veprimtarive të paligjshme. Ai ka rihapur gjithashtu debatin se si duhet ta pajtojë një shtet nevojën për t’u dhënë këtyre agjentëve kompetencat e nevojshme për të punuar me efektivitet, me domosdoshmërinë për t’u mbrojtur nga rrjedhja e informacioneve konfidenciale. Shumë deputetë gjermanë i kanë kërkuar qeverisë të forcojë masat e sigurisë pas arrestimit të Hanningut, gjë që mund të ngadalësojë planet e Merzit për reformën.
Kancelari gjerman synonte reformimin e shërbimeve sekrete sepse BND-ja ka më pak kompetenca se agjencitë e tjera evropiane të inteligjencës, për arsye që lidhen me trashëgiminë historike të nazizmit në Gjermani. Në praktikë, BND-ja mund vetëm të mbledhë informacione: nuk mund të organizojë sulme kibernetike, sabotime apo operacione dezinformimi. Pra, krahasuar me homologët evropianë, ka më pak kompetenca në fushën e operacioneve të fshehta.
Reforma e shërbimeve gjermane konsiderohet edhe më urgjente për shkak të intensifikimit të luftës hibride të Putinit. Gjatë këtyre muajve, Gjermania ka pësuar disa sulme që kanë zbuluar dobësi të konsiderueshme në kapacitetet e saj të mbrojtjes dhe kundërzbulimit.
Në veçanti, sulmi me dronë në aeroportin e Lajpcigut, që për pak sa nuk u shndërrua në një katastrofë ajrore, si dhe lajmi për një depo të vjetër armësh në Berlin, e cila dyshohet se përdorej nga Rusia për të kryer vrasje të shënjestruara në Gjermani.
Premtimi për reformën ishte përfshirë që në marrëveshjen e qeverisjes të paraqitur në prill 2025 nga koalicioni mes kristiandemokratëve, forcës së qendrës së djathtë të Merzit, dhe socialdemokratëve të qendrës së majtë. Në korrik, qeveria publikoi projektligjin, i cili zgjeron kompetencat e agjentëve, sidomos në fushën e sulmeve kibernetike. Ai parashikon që agjentët mund të veprojnë «menjëherë» në rast rreziku të afërt, për shembull për të fshirë të dhëna të vjedhura nga viktimat e sulmeve kibernetike. Gjithashtu, u lejon të ndërmarrin «veprime proaktive», si depërtimi në sistemet informatike të laboratorëve të armëve kimike apo të fabrikave të dronëve.
Edhe në të kaluarën ka pasur raste të ngjashme me atë të Hanningut, pra agjentë që u kanë shitur informacione vendeve të tjera, si Rusia dhe Shtetet e Bashkuara. Për këtë arsye, Konstantin von Notz, nënkryetar i grupit parlamentar të të Gjelbërve, ka kërkuar që reformës t’i shtohet një ndalim i shprehur qartë për ish-pjesëtarët e shërbimeve sekrete që të ushtrojnë veprimtari konsulence private.
Teksti lë ende shumë çështje të pazgjidhura dhe, sidoqoftë, asnjë nga dispozitat e përmendura nuk do të kishte mundur ta parandalonte rastin Hanning. Në shtator, reforma iu paraqit Bundestagut, parlamentit gjerman, dhe tani teksti po shqyrtohet nga Komisioni i Çështjeve të Brendshme. Rasti Hanning mund të zgjasë afatet e miratimit dhe të sjellë ndryshime të thella në të. / bota.al