Njerëzit inteligjentë e më të zgjuar rrallë janë ata që bërtasin më fort se i dinë të gjitha. Përkundrazi, ata janë zakonisht njerëzit që bëjnë më shumë pyetje, pranojnë kufijtë e dijes së tyre dhe vazhdojnë të mësojnë. Paradoksalisht, pikërisht kjo vetëdije i bën të dyshojnë më shpesh te vetja.
Shumica e ekspertëve bien dakord: sa më i zgjuar, më i vetëdijshëm dhe më kureshtar të jetë një njeri, aq më i përulur priret të jetë.
Një nga arsyet kryesore është se njerëzit inteligjentë e dinë se bota është shumë më e madhe se njohuritë e tyre. Ata mund të kenë përvojë të jashtëzakonshme dhe gjykim të shkëlqyer, por e kuptojnë se nuk do të arrijnë kurrë të dinë gjithçka, madje as për fushën që njohin më mirë.
Në anën tjetër, njerëzit më pak të aftë dhe më pak kureshtarë rrallë dyshojnë te vetja. Ata mund të deklarojnë pa asnjë hezitim se janë ekspertë absolutë, sepse nuk janë të vetëdijshëm për kufijtë e njohurive të tyre.
Psikologjia e njeh këtë fenomen si “efekti Dunning-Kruger”: sa më pak të dish, aq më shumë ke prirjen të mbivlerësosh aftësitë e tua; sa më shumë të dish, aq më shumë kupton gjithçka që ende nuk di.
Problemi është se shumë njerëz me këtë vetëbesim të tepruar përfundojnë në pozicione drejtuese, duke marrë vendime për të tjerët. Një mendje që beson se nuk ka më asgjë për të mësuar, është një mendje që ka pushuar së zhvilluari.
Nga ana tjetër, njerëzit më të mençur shpesh janë të gatshëm të ndihmojnë të gjithë, por hezitojnë të flasin për veten. Bota moderne i shtyn njerëzit drejt vetëpromovimit, ndërsa shumë prej tyre nuk ndihen rehat të mburren me arritjet e tyre.
Por vetëbesimi nuk do të thotë të pretendosh se je ekspert absolut. Ekspertizën ta njohin të tjerët; ti mjafton të tregosh me qetësi dhe ndershmëri se çfarë di të bësh.
10 arsyet pse njerëzit inteligjentë dyshojnë te vetja:
- Kanë mësuar nga ekspertët
Sa më shumë mëson nga njerëz të mëdhenj, aq më shumë kupton sa larg je ende nga përsosmëria. Për këtë arsye nuk nxitojnë ta quajnë veten “ekspert”.
- E dinë sa shumë nuk dinë
Njohuritë e tyre nuk u japin iluzionin e gjithëdijes; përkundrazi, u kujtojnë vazhdimisht sa e madhe është ajo që mbetet ende për t’u mësuar.
- Nuk e ndërtojnë identitetin vetëm mbi sukseset
Arsimi, karriera apo përvoja janë vetëm një pjesë e vogël e identitetit të tyre. Prandaj nuk ndjejnë nevojën të mburren me to.
- Besojnë se çdo njeri ka diçka për të mësuar
Ata e dinë se urtësia nuk lidhet domosdoshmërisht me titujt apo diplomat. Çdo njeri mund të ofrojë një këndvështrim të vlefshëm.
- Shohin më shumë atë që u mungon
Në vend që të fokusohen tek arritjet, shpesh përqendrohen tek aftësitë, përvojat apo njohuritë që ende nuk kanë.
- Misioni është më i rëndësishëm se imazhi
Për ta, puna ka më shumë rëndësi sesa ndërtimi i një marke personale. Vetëpromovimi shpesh u duket sipërfaqësor.
- Nuk kërkojnë dritat e skenës
Të qenit në qendër të vëmendjes nuk është burim kënaqësie për ta. Preferojnë që puna të flasë në vend të tyre.
- Gjejnë kënaqësi duke ndihmuar të tjerët
Shpërblimi më i madh për ta është të zgjidhin probleme ose të ndihmojnë dikë tjetër, jo të flasin për sukseset personale.
- Kanë kaluar zhgënjime
Një dështim në karrierë apo në jetën personale mund të ketë lënë gjurmë në vetëbesimin e tyre, edhe pse aftësitë kanë mbetur të njëjtat.
- Nuk kanë pasur gjithmonë njerëz që t’i mbështesin
Mentorët, modelet dhe njerëzit që besojnë tek ne ndikojnë shumë në mënyrën si e shohim veten. Kur mungojnë, edhe vetëbesimi bëhet më i brishtë.
Vetëbesimi nuk është mungesë dyshimi
Pothuajse çdo njeri kalon periudha kur dyshon te vetja. Vetëbesimi nuk është një gjendje e përhershme; ai lëviz, forcohet dhe dobësohet gjatë jetës.
Kur ndiheni kështu, dilni në natyrë, bëni aktivitet fizik, kaloni kohë me njerëz që besojnë tek ju dhe shkruani mendimet tuaja. Ndërtoni një vizion për atë që dëshironi të bëheni dhe ushqejeni atë çdo ditë.
Mos harroni: fakti që ndonjëherë dyshoni te vetja nuk do të thotë se jeni më pak të aftë. Shumë shpesh ndodh e kundërta. Njerëzit që mendojnë se i dinë të gjitha kanë pushuar së mësuari. Ata që vazhdojnë të dyshojnë, vazhdojnë edhe të rriten.
Ndoshta shenja më e qartë e inteligjencës nuk është siguria absolute, por gatishmëria për të pranuar se gjithmonë ka diçka të re për të mësuar. / bota.al